Đấu gà chọi không chỉ là thú chơi tao nhã mà còn là một môn khoa học đòi hỏi kiến thức sâu rộng về giống nòi, dinh dưỡng, huấn luyện, vần xổ và cả cách vào thuốc, vào nghệ trước ngày thượng trận. Dưới đây là bài viết chi tiết hơn 800 chữ dành cho những ai thực sự đam mê bộ môn này.
1. Chọn giống – Nửa giang san đã nằm trong tay Gà chọi hay phải có bộ khung chuẩn:
- Đầu: đầu gà đòn phải nhỏ như đầu rắn (đầu rồng hoặc đầu công cũng tốt nhưng hiếm).
- Mắt: mắt ếch, mắt rắn, đồng tử nhỏ, ánh mắt sắc lạnh.
- Mào: mào đơn thẳng, đỏ tươi, không ngả, không cụp.
- Cổ: cổ dài 3 tấm (tấm trên, tấm giữa, tấm dưới rõ ràng).
- Thân: thân dài đòn, ngực sâu, bụng gọn, lưng hơi dốc về đuôi.
- Cánh: cánh nách dài, ôm sát thân, khi xòe phải kín như nan quạt.
- Chân: chân cao, khô, vảy khô, hàng kề, hàng city hoặc vảy án thiên. Đặc biệt ưu tiên cựa đòn dài, cong nhẹ lên trời, cựa vân mây hoặc cựa nai.
- Lông: lông mỏng, bó sát, lông đuôi dài vừa phải, không quá rũ. Gà có “tứ quý” (mào đỏ, lông đỏ, chân vàng, cựa trắng) hoặc “ngũ độc” (đen mạng, đen chân, đen cựa, đen lông, đen mỏ) thường rất lì đòn.
2. Chế độ nuôi dưỡng khoa học
- Từ 4–8 tháng tuổi (gà tơ): cho ăn thóc giống tốt + mồi sống (dế, sâu, cá nhỏ) + rau xanh. Ngày 2 bữa sáng tối.
- Từ 9–18 tháng tuổi (gà tre): tăng cường thịt bò sống thái mỏng 50–80g/ngày, trộn thêm vitamin B1, B12, canxi, thuốc bổ gan thận.
- Gà mái đẻ: tuyệt đối không nuôi chung, phải nhốt riêng để giữ lửa.
- Nước uống: nước chè xanh tươi hoặc nước nghệ + sả + lá ổi để giải độc, mát cựa, khỏe gân.
- Trước trận 20 ngày: cắt dần mồi tươi, chỉ giữ 20–30g thịt bò/ngày.
- Trước trận 10 ngày: cắt hẳn mồi tươi, chuyển sang thóc đãi sạch + rau muống, xà lách.
- 3 ngày cuối: chỉ thóc lứt ngâm nở mầm + 1 thìa cà phê mật ong pha nước trà xanh mỗi ngày để gà nhẹ mình, bền hơi.
3. Vỗ bóp – xổ – vần – chạy lồng: 4 công đoạn không thể thiếu
- Vỗ bóp: mỗi ngày 30–45 phút, tập trung cơ đùi, cơ ngực, cơ vai, cổ, lưng. Dùng rượu nghệ nóng xoa bóp để cơ săn chắc, da dày.
- Xổ gà: 4–5 ngày xổ 1 lần bằng gà mái tơ hoặc gà cáp xổ nhẹ 2–3 hồ (mỗi hồ 15–20 phút). Xổ xong phải chạy lồng ngay 15–20 vòng để gà thở sâu, khỏe phổi.
- Vần hơi – vần đòn: từ tháng thứ 12 trở đi, mỗi tuần vần 1–2 cặp gà cân sức, đeo bịt cựa mút, vần 3–4 hồ để gà quen đòn, quen hơi.
- Chạy lồng: mỗi ngày 2 lần sáng chiều, mỗi lần 20–30 vòng. Gà chạy lồng tốt sẽ rất bền sức khi vào hồ dài.
4. Nghệ thuật om gà và vào thuốc
- Om nghệ rượu: nghệ tươi giã nhuyễn + rượu trắng 40 độ + ít phèn chua + muối hạt. Om từ 20–30 phút mỗi ngày, tập trung vào cần cổ, nách, đùi, ức. Om xong lau khô, phơi nắng nhẹ 15 phút để da gà dày, đỏ, chịu đòn tốt.
- Thuốc bổ cựa: dùng nha truật, nghệ đen, huyết giác, ngải cứu sắc đặc, cô lại thành cao, bôi vào gốc cựa mỗi ngày giúp cựa dài nhanh, cứng, sắc.
- Thuốc tăng lửa: tam thất bắc, nhân sâm, đông trùng hạ thảo ngâm rượu, nhỏ 3–5 giọt vào mỏ gà mỗi tuần 1 lần (chỉ dùng cho gà lớn, không lạm dụng).
5. Quy trình vào nghệ 30 ngày trước trận lớn
- Ngày 30 → 15: vẫn giữ chế độ bình thường, tăng chạy lồng, vần hơi nhẹ.
- Ngày 15 → 7: cắt mồi tươi, cho ăn thóc + rau, om nghệ rượu ngày 2 lần, tắm lá sả + chè xanh.
- Ngày 7 → 3: chỉ thóc lứt + nước trà xanh + mật ong, chạy lồng nhiều, xổ nhẹ 1 lần cuối.
- Ngày 3 → 1: nhốt lồng riêng, không cho nhìn gà khác, chỉ cho ăn ít thóc đãi sạch, uống nước lá trà + chút rượu trắng pha loãng để giữ lửa.
- Ngày xuất trận: sáng sớm cho uống 1 thìa cà phê rượu thuốc (rượu ngâm tam thất + nghệ + huyết giác), lau mình bằng khăn nóng, dắt ra trường thật bình tĩnh.
6. Bí quyết trên sàn đấu
- Quan sát đối thủ 30 giây đầu, không thả gà lao vào ngay.
- Gà mình thế kiềng tốt thì để thấp mình, đá chui đòn.
- Gà có cựa hiểm thì né đòn đầu, chờ đối thủ hụt hơi rồi tung cựa.
- Khi gà bị kẹp cổ: hô lớn, vỗ nhẹ lưng, xoa đùi để gà vùng lên.
- Tuyệt đối không bỏ cuộc khi gà còn hơi, nhiều trận lật ngược tình thế ở phút 90.
Nuôi gà chọi là nuôi cả tâm huyết. Một con gà vô địch không chỉ nhờ giống tốt mà còn nhờ bàn tay chăm chút hàng ngày của sư kê. Kiên trì, tỉ mỉ, am hiểu sinh lý gà, biết lúc nào nuôi dưỡng, lúc nào siết khẩu, lúc nào thả lửa – đó mới chính là nghệ thuật đỉnh cao của bộ môn đá gà.
Hy vọng bài viết này giúp anh em có thêm nhiều kinh nghiệm thực chiến. Chúc tất cả sư kê luôn gặp gà hay, trận đẹp và nhiều chiến thắng vang dội!